نسل نهم گیم با پلی‌استیشن ۵ و اکس‌باکس سری اکس / اس به نقطه‌ای رسید که بحث “سرعت ذخیره‌سازی” از یک عدد حاشیه‌ای در جدول مشخصاتِ کنسول‌ها، به یکی از ارکانِ طراحی بازی تبدیل شد. دیگر فقط قدرت پردازنده و کارت گرافیک تعیین‌کننده نیست؛ این‌ که داده‌ها با چه سرعتی از روی حافظه به حافظه‌ی اصلی سیستم منتقل می‌شوند، مستقیم روی لودینگ، روان بودن حرکت بازی‌های جهان‌باز و تجربه‌ی کلیِ بازی اثر می‌گذارد.

نقش اصلی این جهش را حافظه‌های اس‌اس‌دی‌ بازی می‌کنند. در کنسول‌های نسل قبلی، هارددیسک مکانیکی با سرعت خواندن حدود پنجاه تا صد مگابایت بر ثانیه استفاده می‌شد، در حالی که پلی‌استیشن پنج با اس‌اس‌دی اختصاصی خود به پهنای باند خام حدود پنج و نیم گیگابایت بر ثانیه و حتی تا هشت یا نه گیگابایت بر ثانیه در حالت فشرده‌سازی می‌رسد. این یعنی جهشی چند ده برابری در دسترسی به داده‌ها.

در پی‌سی‌های گیمینگ هم با ورود اس‌اس‌دی‌های مبتنی بر رابط PCIe نسل چهار و پنج، سرعت‌هایی در حد هفت تا چهارده گیگابایت بر ثانیه به‌صورت عادی در دسترس گیمرها قرار گرفته است. اما این اعداد روی کاغذ دقیقا چه تغییری در تجربه‌ی واقعی بازی ایجاد می‌کنند؟ تاثیر SSD در عملکرد بازی‌ها چقدر است؟ اساسا SSD برای PS5 و Xbox چقدر نقش دارد؟ سرعت SSD در نسل ۹ چقدر است؟ بهترین SSD برای بازی‌های سنگین چه مدل‌هایی هستند؟ با اگزومگ همراه باشید تا به این سوالات پاسخ دهیم.

تاثیر اس‌اس‌دی در کاهش لودینگ بازی‌ها

اولین و ملموس‌ترین اثر حافظه اس‌ اس‌ دی (SSD) در بازی، زمان لودینگ است. هارددیسک مکانیکی برای پیدا کردن فایل‌ها باید هد مکانیکی را روی پلاتر جابه‌جا کند؛ بنابراین زمان دسترسی تصادفی بسیار بالاست و وقتی بازی مجبور است هزاران فایل کوچک را بخواند، این تاخیرها روی هم جمع می‌شود.

در اس‌اس‌دی، هیچ قطعه‌ی مکانیکی وجود ندارد و دسترسی به داده‌ها تقریبا آنی است. سرعت خواندن ترتیبی چند گیگابایت بر ثانیه در کنار تاخیر بسیار پایین، باعث می‌شود تا ورود اولیه به بازی سریع‌تر انجام شود. همچنین تعویض مراحلِ بازی، بارگذاری سیو و ری‌اسپاون بسیار کوتاه‌تر شود. علاوه بر این‌ها، سفر (Fast Travel) در بازی‌های جهان‌باز واقعا بسیار سریع‌تر می‌شوند.

پلی‌استیشن ۵ می‌تواند چندین گیگابایت داده را در کسری از ثانیه از روی اس‌اس‌دی به حافظه منتقل کند، و همین موضوع اجازه می‌دهد جهان‌های بزرگ بدون صفحه‌های لودینگِ طولانی طراحی شوند. بازی‌هایی مثل رچد اند کلنک یا آثار جهان‌بازِ جدید، با همین مفهوم «استریمینگ داده» ساخته شده‌اند؛ یعنی داده‌ها به‌صورت زنده و هم‌زمان با حرکت بازیکن از روی اس‌اس‌دی خوانده و در حافظه جای‌گذاری می‌شوند.

در پی‌سی هم اگر هنوز از هارد مکانیکی برای نصب بازی‌ها استفاده شود، مهاجرت به یک اس‌اس‌دی ساده حتی از نوع ساتا، زمان لودینگ را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد و رفتن به سمت اس‌اس‌دی‌های پرسرعت NVMe نسل چهار و پنج، این تجربه را باز هم بهتر می‌کند؛ هرچند فاصله‌ی بین نسل‌ها در دنیای واقعی کمتر از آن چیزی است که روی کاغذ دیده می‌شود.

مقایسه اس‌اس‌دی‌های نسل چهار و نسل پنج روی پی‌سی

در پی‌سی‌های مدرن، اس‌اس‌دی‌های NVMe روی درگاه PCIe نصب می‌شوند. تفاوت نسل چهار و نسل پنج بیش از هر چیز در پهنای باند است:

– در نسل چهار، درایوهای گیمینگ رده‌بالا مانند Samsung 990 PRO می‌توانند به سرعت خواندن ترتیبی حدود ۷۴۵۰ مگابایت بر ثانیه و نوشتن حدود ۶۹۰۰ مگابایت بر ثانیه برسند.

– در نسل پنج، درایوهایی مثل Samsung 9100 PRO تا حدود ۱۴۶۰۰ مگابایت بر ثانیه خواندن و ۱۳۴۰۰ مگابایت بر ثانیه نوشتن را ارائه می‌دهند.

این اختلاف روی کاغذ تقریبا دو برابر است؛ اما در اجرای بازی، زمان لودینگ معمولا فقط چند ثانیه است و بخش عمده‌ی زمان صرف پردازش فایل‌ها توسط پردازنده، موتور بازی و سیستم فشرده‌سازی می‌شود. تست‌های عملی نشان می‌دهند که تفاوت بین یک اس‌اس‌دی نسل چهارِ سریع و نسل پنجِ پرچم‌دار، در بسیاری از بازی‌ها به یک تا سه ثانیه در لودینگ خلاصه می‌شود و در فریم‌ریت تقریبا هیچ تغییری ایجاد نمی‌کند.

به همین دلیل، می‌توان گفت برای گیمرها اگر سیستم فقط از PCIe نسل سه یا چهار پشتیبانی می‌کند، یک اس‌اس‌دی نسل چهار خوب بهترین نقطه‌ی تعادل بین قیمت و کارایی است. اما اس‌اس‌دی‌های نسل پنج بیشتر برای کاربران حرفه‌ای که با فایل‌های حجیم و پروژه‌های سنگین کار می‌کنند توجیه دارند. اگر برای یک سیستم گیمینگ چنین حافظه‌ای تهیه کنید، در حال حاضر چندان تاثیری حس نخواهید کرد، اما در عوض خیال‌تان راحت خواهد بود که سیستم شما در سال‌های آینده هم از لحاظ سرعت ذخیره‌سازی بسیار سریع و مدرن است.

SSD برای PS5 و Xbox

پلی‌استیشن ۵ از یک اس‌اس‌دی اختصاصی با ظرفیت حدود ۸۲۵ گیگابایت و پهنای باند خام ۵.۵ گیگابایت بر ثانیه استفاده می‌کند که با کمک واحد فشرده‌سازی می‌تواند به حدود ۸ تا ۹ گیگابایت بر ثانیه دست یابد. این معماری باعث شده تا زمان لودینگ نسبت به پلی‌استیشن ۴ (با هارددیسک مکانیکی) به‌طور چشمگیری کاهش یابد، امکان طراحی جهان‌های بزرگ بدون لودینگ‌های طولانی فراهم شود، و مشکلاتی مثل دیر لود شدن بافت‌ها در صورت بهینه‌سازی مناسب بازی، تا حد زیادی کاهش یابد.

برای ارتقای حافظه‌ی داخلی، سونی یک شیار M.2 روی کنسول در نظر گرفته که از اس‌اس‌دی‌های NVMe با رابط PCIe نسل چهار پشتیبانی می‌کند. طبق توصیه‌های رسمی و راهنماهای خرید معتبر، اس‌اس‌دی انتخابی باید حداقل سرعت خواندن حدود ۵۵۰۰ مگابایت بر ثانیه داشته باشد و ابعاد آن (به‌خصوص با هیت‌سینک) با فضای داخل کنسول سازگار باشد.

در مورد ایکس ‌باکس سری اکس و اس نیز از معماری ذخیره‌سازی خاص مایکروسافت با نام Xbox Velocity Architecture استفاده می‌شود. هسته‌ی این معماری یک اس‌اس‌دی NVMe اختصاصی با ظرفیت یک ترابایت در سری ایکس و ۵۱۲ گیگابایت در سری اس است؛ پهنای باند خام در سری ایکس حدود ۲.۴ گیگابایت بر ثانیه و در حالت فشرده حدود ۴.۸ گیگابایت بر ثانیه اعلام شده است.

در این کنسول‌ها، بازی‌ها مستقیما روی اس‌اس‌دی داخلی یا کارت توسعه‌ی اختصاصی نصب می‌شوند و کاربر نمی‌تواند مانند پی‌سی یا پلی‌استیشن، هر اس‌اس‌دی M.2 دلخواهی را جایگزین کند. در عوض، مایکروسافت کارت‌های توسعه‌ای با همان مشخصات اس‌اس‌دی داخلی ارائه کرده تا عملکرد بازی‌ها ثابت بماند.

از نظر تجربه‌ی کاربری، هر دو کنسول نسل نهم نسبت به نسل قبل جهش بزرگی در سرعت لودینگ دارند، اما پلی‌استیشن پنج به‌خاطر پهنای باند بالاتر اس‌اس‌دی، در برخی سناریوها دست بازتری به توسعه‌دهندگان داده است.

بهترین SSD برای بازی‌های سنگین

حال که تاثیر SSD در عملکرد بازی‌ها را توضیح دادیم، در ادامه، چهار مدل محبوب و مناسب برای گیم را به‌صورت خلاصه مرور می‌کنیم؛ این مدل‌ها هم برای پی‌سی‌های نسل جدید و هم – در بعضی موارد – برای ارتقای فضای ذخیره‌سازی پلی‌استیشن ۵ گزینه‌های بسیار خوبی هستند.

Samsung 9100 PRO

اس‌اس‌دی سامسونگ ۹۱۰۰ Pro یکی از جدیدترین اس‌اس‌دی‌های سامسونگ بر پایه‌ی رابط PCIe نسل پنج است. این درایو در نسخه‌های مختلف عرضه می‌شود و در مدل‌های پرچم‌دار خود به سرعت‌های ۱۴۸۰۰ مگابایت بر ثانیه در خواندن و ۱۳۴۰۰ مگابایت بر ثانیه در نوشتن می‌رسد.

ویژگی‌ها به‌صورت خلاصه:

– مناسب برای سیستم‌های بسیار قدرتمند با مادربردهای نسل جدید

– کاراییِ عالی در جابه‌جایی فایل‌های حجیم، رندر و کارهای حرفه‌ای

– برای گیم، زمان لودینگ را اندکی بهتر از نسل چهار می‌کند، اما برتری اصلی آن آینده‌نگری و توان فوق‌العاده برای کارهای سنگین‌تر است

برخی نسخه‌های دارای هیت‌سینک این اس‌اس‌دی با ابعاد سازگار برای نصب داخل پلی‌استیشن پنج عرضه می‌شوند و در تبلیغات رسمی به سازگاری با این کنسول اشاره شده است؛ البته در این حالت درایو در عمل با سرعت نزدیک به سقف پهنای باند کنسول کار خواهد کرد، نه با حداکثر توان رابط PCIe نسل پنج.

Samsung 990 PRO

سامسونگ ۹۹۰ پرو را می‌توان یکی از پخته‌ترین و متعادل‌ترین اس‌اس‌دی‌های نسل چهار برای گیم دانست. این درایو با رابط PCIe نسل چهار و استاندارد NVMe 2.0 عرضه می‌شود و در مدل یک ترابایتی به سرعت خواندن ترتیبی تا حدود ۷۴۵۰ مگابایت بر ثانیه و نوشتن تا حدود ۶۹۰۰ مگابایت بر ثانیه می‌رسد.

نکات مهم برای گیمرها:

– زمان لودینگ بازی‌ها روی پی‌سی را به حداقل می‌رساند و برای استفاده در کنار کارت‌های گرافیک رده‌بالا کاملا مناسب است.

– نسخه‌ی دارای هیت‌سینک این درایو به‌طور گسترده برای ارتقای فضای ذخیره‌سازی پلی‌استیشن ۵ توصیه می‌شود، چون معیارهای سرعت و ابعاد مورد نیاز سونی را پوشش می‌دهد.

– مصرف انرژی و گرمای تولیدی در سطح خوبی کنترل شده و برای سیستم‌های گیمینگ که ساعت‌های طولانی زیر فشار هستند، انتخاب مطمئنی به‌شمار می‌آید.

WD Black SN850X

یک اس‌اس‌دی حرفه‌ای برای گیم که با رابط PCIe نسل چهار طراحی شده و در مدل یک ترابایتی، سرعت خواندن ترتیبی تا ۷۳۰۰ مگابایت بر ثانیه و نوشتن تا حدود ۶۶۰۰ مگابایت بر ثانیه ارائه می‌دهد.

ویژگی‌های مهم این مدل:

– هیت‌سینک پیش‌فرض روی مدل مورد بحث، آن را برای نصب در کیس‌های کوچک و همچنین داخل پلی‌استیشن ۵ (در صورت رعایت ابعاد) مناسب می‌کند.

– نرم‌افزار اختصاصی WD امکان فعال کردن مدِ مخصوصِ گیم را می‌دهد که رفتار درایو را برای بارِ اجرای بازی بهینه می‌کند.

– در اغلب بنچمارک‌ها، این مدل در کنار رقبایی مانند ۹۹۰ PRO جزو سریع‌ترین اس‌اس‌دی‌های نسل چهار برای گیم محسوب می‌شود

اگر تمرکز شما بیشتر روی بازی است و کمتر با نرم‌افزارهای تولید محتوا کار می‌کنید، SN850X یکی از بهترین انتخاب‌ها در رده‌ی خود است.

MSI Spatium M450

یک اس‌اس‌دی NVMe با رابط PCIe نسل چهار است که بیشتر روی پقیمت مناسب در کنار کارایی قابل قبول تمرکز دارد. مدل یک ترابایتی این درایو به سرعت خواندن ترتیبی حدود ۳۶۰۰ مگابایت بر ثانیه و نوشتن حدود ۳۰۰۰ مگابایت بر ثانیه می‌رسد. این اعداد گرچه پایین‌تر از پرچم‌داران نسل چهار هستند، اما همچنان نسبت به هارددیسک یا حتی بسیاری از اس‌اس‌دی‌های ساتا جهش محسوسی در زمان لودینگ ایجاد می‌کنند. این مدل برای پی‌سی‌های میان‌رده‌ی گیمینگ که بودجه‌ی محدود دارند، گزینه‌ای بسیار منطقی است.

نوع کاربر	بهترین انتخاب
گیمر حرفه‌ای پی‌سی	Samsung 990 PRO
گیمر اقتصادی	MSI Spatium M450
گیمر آینده‌نگر	Samsung 9100 PRO
کاربر PS5	WD SN850X یا ۹۹۰ PRO
تولیدکننده محتوا + گیم	Gen5 مانند ۹۱۰۰ PRO

 

جمع‌بندی

در نسل نهم، اس‌اس‌دی دیگر یک آپگریدِ تجملاتی نیست؛ بخش جدایی‌ناپذیر معماری کنسول‌ها و پی‌سی‌های گیمینگ مدرن است. مهم‌ترین تاثیرات آن را می‌توان به شکل زیر خلاصه کرد:

– کاهش چشمگیر زمان لودینگ و صفحه‌های انتظار

– امکان طراحی جهان‌های پیوسته و استریمینگ روان داده‌ها

– کاهش زمان بارگزاریِ بافت‌ها و تکه‌تکه شدن محیط در صورت بهینه‌سازی مناسب بازی

– آماده‌سازی سیستم برای تکنیک‌های جدیدی مانند DirectStorage در ویندوز و معماری‌هایی مشابه Xbox Velocity

در مقابل، اس‌اس‌دی معمولا روی فریم‌ریت تاثیر مستقیم ندارد؛ فریم‌ریت بیشتر وابسته به پردازنده، کارت گرافیک و بهینه‌سازی خود بازی است. تفاوت بین اس‌اس‌دی‌های سریع نسل چهار و فوق‌سریع نسل پنج هم بیشتر در بنچمارک‌ها و انتقال فایل‌های حجیم دیده می‌شود تا در لودینگ بازی‌های واقعی.

برای گیمرها، انتخاب منطقی این است که ابتدا ظرفیت و بودجه را مشخص کنند و سپس یک اس‌اس‌دی نسل چهار سطح بالا مانند Samsung 990 PRO یا WD Black SN850X را به‌عنوان قلب ذخیره‌سازی سیستم در نظر بگیرند؛ و اگر بودجه اجازه می‌دهد و مادربرد جدید است، با درایوی مانند Samsung 9100 PRO خود را برای چند نسل بعدی هم آماده کنند. امیدواریم مقاله‌ی تاثیر SSDهای پرسرعت روی عملکرد بازی‌های نسل ۹ برای شما مفید بوده باشد.

پرسش‌ و پاسخ – سوالات متداول

آیا اس‌اس‌دی پرسرعت روی فریم‌ریت بازی‌ها هم تاثیر دارد؟

به‌طور کلی خیر. اس‌اس‌دی روی زمان لودینگ، سرعت تعویض مراحل و روان بودن استریمینگ داده‌ها اثر می‌گذارد، اما تعداد فریم بر ثانیه بیشتر به قدرت پردازنده، کارت گرافیک و تنظیمات گرافیکی وابسته است. تنها در موارد خاص که بازی از ضعف شدید ذخیره‌سازی رنج می‌برد، ممکن است اس‌اس‌دی کمی از ریزلگ‌های ناشی از لود داده‌ها را کاهش دهد، اما انتظار افزایش جدی فریم‌ریت منطقی نیست.

برای پلی‌استیشن ۵ چه نوع اس‌اس‌دی مناسب است؟

پلی‌استیشن پنج به‌طور رسمی از اس‌اس‌دی‌های NVMe مبتنی بر PCIe نسل چهار با سرعت خواندن حداقل حدود ۵۵۰۰ مگابایت بر ثانیه و ابعاد مشخص (با هیت‌سینک) پشتیبانی می‌کند. مدل‌هایی مانند Samsung 990 PRO و WD Black SN850X Heatsink از نظر سرعت و ابعاد با نیازهای کنسول هم‌خوانی دارند و در راهنماهای خرید به‌عنوان گزینه‌های مناسب معرفی می‌شوند.

آیا ارزش دارد از اس‌اس‌دی نسل پنج به‌جای نسل چهار فقط برای بازی استفاده کنم؟

اگر تنها کاربرد شما گیم است و از قبل یک اس‌اس‌دی نسل چهار سریع دارید، مهاجرت به نسل پنج معمولا تفاوت چشمگیری در تجربه‌ی بازی ایجاد نمی‌کند و بودجه‌ی شما احتمالا بهتر است صرف ارتقای کارت گرافیک یا پردازنده شود. اس‌اس‌دی‌های نسل پنج بیشتر برای کسانی توجیه دارند که با رندر ویدئو، پروژه‌های سه‌بعدی یا کارهای حرفه‌ای سنگین سروکار دارند.

ظرفیت مناسب برای اس‌اس‌دی گیمینگ چقدر است؟

با توجه به حجم بالای بازی‌های امروزی، یک ترابایت ظرفیت منطقی برای اس‌اس‌دی گیمینگ است؛ این مقدار اجازه می‌دهد چند بازی بزرگ و چند عنوان کوچک‌تر را هم‌زمان نصب کنید. برای کسانی که آرشیو دیجیتال بزرگی دارند یا از سرویس‌های اشتراکی استفاده می‌کنند، دو ترابایت یا بیشتر انتخاب منطقی‌تر و آینده‌نگرانه‌تری است.